Grzeczne dzieci sobie nie radzą?

List 2/2011

Samo słowo „grzeczny" nie miałoby tak wielkiego znaczenia dla dziecka, gdyby nie emocje, które mu towarzyszą. Wypowiadają to słowo ważni dla dziecka dorośli i przywiązują do niego dużą wagę

 

Czytałam kiedyś o eksperymencie, który przeprowadzono w jednym z przedszkoli. Poproszono maluchy, by odpowiedziały na pytanie: „jaki jesteś?". Większość dzieci ograniczała się do stwierdzenia: „jestem grzeczny", albo przeciwnie: „jestem niegrzeczny". Jakby nie znały innego określenia, które opisywałoby je lepiej. Podczas innego badania pytano małe dzieci o ich marzenia. Okazało się, że większość marzy o tym, żeby być grzecznymi...

A czy pytano te dzieci o to, jak rozumieją słowo „grzeczny"?

Tego niestety nie wiem, ale to rzeczywiście ciekawe. Co myśli dziecko, kiedy słyszy, że jest grzeczne?

Rzecz w tym, że z takiego komunikatu mogą wynikać dla dziecka bardzo różne informacje. Najczęściej jest mu miło, bo jest to wyraz akceptacji. Dużo jednak zależy od tego, w jakiej atmosferze dziecko się wychowuje i jakie okoliczności towarzyszą temu komunikatowi. Jeśli dziecko często słyszy pochwały i ma poczucie, że jest akceptowane przez rodziców, to określenie „jesteś grzeczny" buduje jego poczucie własnej wartości, podobnie jak inne, np.: „jesteś mądry", „jesteś zdolny" albo „dzielny chłopczyk" czy też „pomocnica mamusi"...

Jeśli natomiast dziecko dość często słyszy, że jest niezgułą, że mogłoby się zachowywać tak jak siostra czy brat, że ma dwie lewe ręce itp., to komunikat „jesteś grzeczny" oznacza dla niego tyle, że w tym akurat momencie udało mu się dopasować do oczekiwań rodziców. Wskazuje mu kanon zachowań akceptowanych przez rodziców, który powinien sobie przyswoić. Ono musi się temu podporządkować, dlatego że rodzice zapewniają mu poczucie bezpieczeństwa. Dla małego dziecka jest wręcz kwestia: przeżyć albo nie - fizycznie i emocjonalnie. Rodzice są dla niego niemal jak bogowie, wszystko potrafią, wszystko wiedzą, wszystko od nich zależy. Dziecko ogromnie chce być przez nich kochane i zrobi wszystko, by poczuć się kochane.

Dlatego właśnie dzieci marzą o tym, żeby być grzeczne?

Samo słowo „grzeczny" nie miałoby tak wielkiego znaczenia dla dziecka, gdyby nie emocje, które mu towarzyszą. Wypowiadają to słowo ważni dla dziecka dorośli i przywiązują do niego dużą wagę.

Co zatem mają na myśli dorośli, kiedy oczekują od dziecka, by było grzeczne?

Można powiedzieć, że esencją grzeczności jest to, że rodzice nie mają z dziećmi kłopotu. Grzeczne dzieci nie rozrabiają, słuchają tego, co się do nich mówi, przestrzegają zaleceń, nakazów czy prawideł wychowawczych, które narzucają im rodzice... Krótko mówiąc: są to dzieci, które odpowiadają zapotrzebowaniu rodziców na to, jakie - zgodnie z ich wyobrażeniem - dzieci być powinny. Takie mniej więcej jest potoczne rozumienie grzeczności.

A istnieje jakieś mniej potoczne?

Jest taka teoria osobowości, która nazywa się analiza transakcyjna. Łatwa do praktycznego zastosowania. Otóż opisuje ona trzy stany naszego Ja, tworzące naszą osobowość. Określa się je jako Rodzic, Dorosły, Dziecko.

Stan Rodzic to system wartości, w którym dorastaliśmy. Obejmuje on cały przekaz kulturowy, ale też zasady i zachowania właściwe dla naszych rodziców. Przyswajamy sobie ich wartości poprzez obserwację, słuchanie tego, co mówią między sobą i do innych, a także poddawani ich intencjonalnemu wychowaniu. W ten sposób uczymy się, co należy mówić, jak się odnosić innych, w co wierzyć, co odrzucać. Stan Dziecko to świat emocji, zadziwień, radości, rozpaczy, cierpienia, szczęścia... Na nasze emocjonalne przeżywanie tego, co nam się przydarza, ogromny wpływ ma sposób, w jaki sposób się nami opiekowano w okresie niemowlęcym, a nawet prenatalnym. Czy czuliśmy się potrzebni, oczekiwani, czy nasze potrzeby były zaspokajane? Trzeci stan - Dorosły - zbiera i analizuje własne doświadczenia, co pozwala zweryfikować dane zawarte w Rodzicu i Dziecku.

Jeśli przyjmiemy tę teorię za punkt wyjścia, to można powiedzieć, że dziecko grzeczne jest dzieckiem przystosowanym. Czyli takim, które najczęściej kieruje się zestawem danych zawartych w Rodzicu. Stamtąd czerpie wiedzę o tym, jak się ma zachowywać w domu, jak się prezentować na zewnątrz, co ma mówić, a czego nie... Kiedy np. przychodzą goście i mama mówi: „Zosiu, powiedz wierszyk, zaśpiewaj" itp. albo przeciwnie: „Siedź w pokoju i nie wychodź, bo jeszcze zrzucisz coś ze stołu albo powiesz coś głupiego", dziecko dostaje czytelny przekaz na temat tego, jak się ma zachowywać, by zyskać wsparcie, życzliwość, aprobatę, bliskość innych ludzi.

 

«« | « | 1 | 2 | 3 | » | »»

Reklama

aktualna ocena |   |
głosujących |   |
Ocena | bardzo słabe | słabe | średnie | dobre | super |

Zobacz

  • Teresa
    26.02.2011 00:15
    Cóż za beznadziejne dicta!!! Ręce opadają... Jestem matką dwojga - już dorosłych - BARDZO GRZECZNYCH DZIECI, które z całą pewnością nie są Pani potencjalnymi pacjentami. Przeciwnie - są świetnie wykształceni, doskonale przystosowani do życia w społeczeństwie, otwarci na innych (co więcej, są nawet honorowymi dawcami krwi), a jednocześnie mający zawsze własne zdanie i potrafiący go bronić w każdej sytuacji, nawet za cenę utraty popularności. Aha, i CIĄGLE SĄ BARDZO GRZECZNI WOBEC KAŻDEGO!
  • gut
    26.02.2011 20:30
    Jestem przekonany, że Pani Zuzanną Celmer nie neguję tego co piszesz Tereso natomiast Pani Zuzanna chce zwrócić tym artykułem na pewne aspekty sprawy patrząc na to jeszcze inaczej, tak przynajmniej odbieram ten tekst.
  • "grzeczna"
    27.02.2011 13:49
    Bardzo dobry tekst i mądre wypowiedzi pani psycholog. Byłam takim właśnie "dobrym", posłusznym dzieckiem, słuchałam rodziców, wybrałam męża, który za mnie decydował, nie potrafiłam odmawiać i co? życie dało mi kopa i nie potrafię sobie poradzić z problemami, nie jestem samodzielna i dopiero teraz widzę wady wychowania "grzecznego" dziecka. Nadal mama usiłuje mną (dorosłą kobietą) sterować, nadal mówi mi że ona wie coś lepiej, czy lepiej się zna. Próbuję nie powtórzyć tego błędnego wychowania i inaczej kształtować swoje dzieci. Przede wszystkim chcę je nauczyć poczucia własnej wartości
Dodaj komentarz
Gość
    Nick (wymagany lub )
    Pobieranie...

    Reklama

    Reklama

    Reklama