Internet w edukacji kulturalnej

Przegląd Powszechny 2/2011

Podstawowy błąd popełniany w ocenie internetu wynika z rozpatrywania go w kategoriach właściwym mediom tradycyjnym. Tymczasem ze względu na jego interaktywny charakter oraz różnorodne, stale pomnażające się zasoby, wymyka się on tym stosowanym dotychczas kategoriom.

Internet zdetronizował media tradycyjne, odebrał im monopol na tłumaczenie świata i pośredniczenie w kontakcie z kulturą. Stało się to przy wtórze zachwyconych odbiorców, którzy szybko nauczyli się korzystać z nowej demokracji. Ci, którzy dzierżyli ste­ry edukacji kulturalnej, podzielili się na dwa obozy – tych, którzy szybko odnaleźli się w nowej rzeczywistości i reagują na jej wy­zwania, oraz tych, którzy postrzegają obecną sytuację w katego­riach zagrożenia dla szeroko rozumianej kultury i jej uczestników.

Sieć jako miasto

Rewolucja, którą zapoczątkował internet (pisany małą literą – podobnie jak radio, prasa czy telewizja), trwa w najlepsze od prawie dwóch dekad. Przyśpieszenie nastąpiło w ostatnich latach, kiedy popularność zaczęły zdobywać serwisy społecznościowe. Zmiany spowodowane szybkim rozwojem internetu i nowych tech­nologii dotyczą różnych przejawów życia społeczeństwa i jednost­ki; wymienić tu można wiele przykładów inicjatyw obywatelskich możliwych dzięki internetowi, które spowodowały wzrost świadomości wpływu tak zwanych zwykłych obywateli na sprawy dawniej będące poza ich zasięgiem.

Dzisiaj za pośrednictwem internetu możemy łatwo i szybko skontaktować się z większością instytucji, stąd odmowa komunikacji budzi sprzeciw coraz większej grupy obywateli. Bogate za­soby internetu dają niemal nieograniczony wybór treści, co powo­duje kolejną zmianę w postawie człowieka poszukującego informa­cji: jeśli nie znajduje jej w pierwszym źródle, porzuca je i szuka w następnym. Jeśli na przykład telewizja publiczna emituje filmy wybitnych reżyserów w paśmie po godzinie 22.00 – a ta pora dla uczniów jest czasem odpoczynku, a nie seansu telewizyjnego – dlaczego nie mieliby oni zaglądać do coraz popularniejszych ser­wisów internetowych legalnie oferujących te same filmy w dowol­nym terminie i za darmo? Przykłady takie można mnożyć, ale najważniejsze cechy internetu: dostępność i różnorodność w pewien sposób rozpieszczają odbiorcę informacji. Powodowane tym zmia­ny w zachowaniach i przyzwyczajeniach zachodzą tak szybko, że niepodążanie za nimi w szybkim tempie prowadzi do tak zwanego cyfrowego wykluczenia, czyli nie tylko braku dostępu do internetu i nowoczesnych technologii, a co się z tym wiąże: braku umiejętności korzystania z nich, lecz także do wyłączenia z uczestniczenia w pewnych przemianach cywilizacyjnych.

Oczywiście zrozumiałe jest, że w grupie wiekowej powyżej 65 lat tylko 6% Polaków korzysta z internetu – dla osób starszych oswojenie się z nowoczesnymi urządzeniami stanowi trudność. Zadziwia jednak fakt, że wiele światłych umysłów pielęgnuje ir­racjonalny lęk przed internetem, wykorzystuje kilka stereotypów; sieć rzekomo uśmierca edukację kulturalną, zmniejsza czytelnic­two książek i prasy, odciąga od teatru czy choćby kina (w którym notabene z każdym rokiem coraz trudniej o filmy z kategorii kultu­ry wysokiej) oraz degraduje kulturę językową.

Podstawowy błąd popełniany w ocenie internetu wynika z rozpa­trywania go w kategoriach właściwym mediom tradycyjnym. Tym­czasem ze względu na jego interaktywny charakter oraz różnorodne, stale pomnażające się zasoby wymyka się on tym stosowanym dotychczas kategoriom. Znakomicie ujęła to Debbie Weil w książce „The Corporate Blogging Book”. Publikacja dotyczy co prawda tylko jednego zjawiska związanego z internetem – blogowania – i ukazała się prawie pięć lat temu, ale koncepcja „Sieci jako miasta” („web as a city”) przedstawiona przez Weil nie straciła na aktualności. Weil tłumaczy ją metaforą mężczyzny, który siedzi w barze i rozmawia z obcą kobietą: Kobieta w barze obok ciebie nie jest dziennika­rzem, ale wie coś na pewno i mówi ci to. Możesz wybrać, czy jej wierzysz czy nie, ale słuchasz jej. (…)Nikt nie mówi, że wszyscy wierzą w to, co przeczytają w internecie. Tak samo jak nikt nie wierzy we wszystko, co usłyszy na ulicy czy w barze.

Ta perspektywa pozwala zrozumieć sens komunikacji za pośrednictwem internetu, który należałoby pojmować raczej jako przestrzeń, gdzie każdy może wysłać komunikat, nie zaś jako ro­dzaj odbicia prasy, radia czy telewizji. Co więcej, internet nie może być traktowany jako medium; jest on raczej narzędziem, dzięki któremu wytworzyły się charakterystyczne media – od portali ho­ryzontalnych prezentujących szeroki zakres tematyczny treści, przygotowywanych przez profesjonalne redakcje (zaliczanych już dzisiaj do mediów tradycyjnych, bo bazują na zaczerpniętych z nich modelach przygotowywania i serwowania treści), przez ser­wisy tematyczne, strony prowadzone przez hobbystów, serwisy społecznościowe jak Facebook czy Naszaklasa, fora internetowe, po sklepy internetowe i cały obszar handlu w sieci. Internetowe byty są niezwykle zróżnicowane pod względem zawartości, i od dyskusji na najniższym poziomie do treści naprawdę wysokiej jakości dzieli nas czasem tylko jedno kliknięcie.

Niemożność dokonania jednoznacznej oceny internetu jako całości wytrąca zatem z ręki broń tym, którzy chcą z niego uczynić zabójcę kultury. Internet jest narzędziem; jest tym, co z niego uczyni­my. Ponieważ wpływ na zagrożenia, które niesie ze sobą internet jest ograniczony (któż jest w stanie zapanować nad poziomem dyskusji na niektórych forach internetowych, gdzie każdy obywatel może anonimowo zabrać głos), dla kultury najważniejsza jest umiejętność korzystania z dobrodziejstw tego ciągle ewoluującego medium.

Znakomitym przykładem jest inicjatywa „Obywatele Kultury”, której przedstawiciele walczą o poprawę stanu polskiej edukacji i polskiej kultury. W tym konkretnym przypadku sieć pełni rolę me­dium wiodącego – na stronie internetowej www.obywatelekultury.pl znajdziemy materiały informacyjne o inicjatywie, jak „Apel Obywa­teli Kultury”, możemy także w 30 sekund zostać sygnatariuszem otwartego listu do premiera, pod którym widnieje już ponad 8 tysięcy podpisów (w tym kilkadziesiąt złożonych przez osoby zasłużone dla współczesnej polskiej kultury). Dzięki internetowi ich głos dostępny jest w każdym miejscu na świecie, w którym jest dostęp do internetu. „Obywatele Kultury” nie muszą prosić o czas antenowy w telewizji, radiu ani o wzmiankę w prasie. Internet pozwala im na permanentną transmisję swoich komunikatów, interakcję z odbior­cami, a raz przedstawione tam treści, cały czas cierpliwie czekają na swoich kolejnych czytelników.

Demokratyzacja

Z przystosowywaniem się do zmian, o których mówimy, najlepiej radzą sobie młodzi. Nowinki technologiczne, najnowsze urządzenia do odbioru internetu przyjmowane są przez młodzież – nie pamiętającą świata bez sieci – jako coś naturalnego i obsługiwane są intu­icyjnie. W tej grupie nikt nie potrzebuje uczyć się obsługi urządzenia mobilnego czy poruszania się po nowej stronie. Młodzi bezbłędnie umieją odnaleźć się w sieci. A ich przykład najlepiej dowodzi ważnej roli internetu w edukacji kulturalnej. Sieć nie tylko nie zniechęca do kontaktu z kulturą, lecz także promuje ją i pozwala na zgłębianie obszarów wcześniej trudno dostępnych, czego przykładem są stro­ny poświęcone kulturze niszowej czy konkretnym obszarom kultury popularnej – jak film, gatunki muzyczne czy literatura, którą w in­ternecie można nabyć, o której w łatwy sposób można zasięgnąć in­formacji i którą coraz częściej można w sieci czytać.

 

«« | « | 1 | 2 | » | »»

Reklama

aktualna ocena |   |
głosujących |   |
Ocena | bardzo słabe | słabe | średnie | dobre | super |

Zobacz

Dodaj komentarz
Gość
    Nick (wymagany lub )
    Pobieranie...

    Reklama

    Reklama

    Reklama