Wokół tajemnicy pontyfikatu Jana Pawła II

Życie duchowe 66/2011 Życie duchowe 66/2011

Jan Paweł II jako pierwszy w historii Papież zaczął profesjonalnie stawiać na media. Jest pierwszym Papieżem, który odkrycie telewizji wprzągł do swej misji.

 

Pontyfikat zmian

Tyle spostrzeżeń raczej z marginesu, albowiem niniejszy szkic ma przecież traktować o pontyfikacie naszego byłego Nauczyciela katolickiej etyki społecznej. Mam pod ręką znakomite dzieło o Janie Pawle II, którego autorem jest znany i bardzo ceniony niemiecki publicysta i powieściopisarz Andreas Englisch (Johannes Paul. Das Geheimnis des Karol Wojtyla, München – Zürich 2005). Za wręcz porywającym „librettem” tej książki, liczącej ponad czterysta stronic, będą podążały i niniejsze rozważania. Englisch jako prasowy i rasowy korespondent od 1995 roku towarzyszył wszystkim światowym podróżom Papieża, których w sumie było ponad sto.

Zasadniczy fenomen nowego pontyfikatu sprowadza się do faktu, że dwieście sześćdziesiąty trzeci Następca św. Piotra, pierwszy Papież słowiański i pierwszy od czterysta pięćdziesięciu pięciu lat nie-Włoch na tronie Piotra należy do najwybitniejszych osobistości XX wieku. Bez przesady można powiedzieć, iż prawdopodobnie żaden z jego poprzedników nie dokonał tak głębokich zmian w papieskim urzędzie. Powstaje nawet wrażenie, iż w nowożytnej historii papiestwa wyróżnić można dwie epoki: czas przed Karolem Wojtyłą i czas po jego pontyfikacie.

U samego początku silnie uwydatnić trzeba okoliczność, że Papież Jan Paweł II był mężem cierpienia. Trudno tu wyliczać wszystkie stacje tej krzyżowej drogi, jaką zainicjował Ali Agca zamachem w roku 1981 na placu św. Piotra w Rzymie (do dziś nie wyjaśniono, kto za tym zbrodniczym aktem stał). Odtąd ciężki ten krzyż towarzyszył Papieżowi w jego wszystkich wielkich podróżach i wyposażał go w siłę. Ojciec Święty był przekonany, iż Bóg chciał, aby ludzie wpatrywali się w obraz cierpiącego i słabego Wikariusza Jezusa Chrystusa.

Jan Paweł II nie chciał ukrywać swej fizycznej niedoli ani jej przesłaniać za murami Watykanu. Straszliwie wyczerpany organizm wlókł przez niezliczone etapy swych wypraw dla dobra świata, wysoko podnosząc pochodnię zleconego sobie Bożego orędzia. Osłabiony Papież nagle promowany został na najbardziej wiarygodnego świadka, jakiego Kościół nie miał z dawien dawna. Temu pełnemu tajemnic „schematowi” prawdziwych mąk odpowiadają tygodnie i godziny końca życia Jana Pawła II: 2 kwietnia 2005 roku o godzinie 21.37 umierał świadomie w swych prywatnych komnatach w Watykanie – również na oczach całego świata.

Odwaga wyznania grzechów z przeszłości

W krótkim eseju wydarzenia można tylko sygnalizować, wybierając niektóre ewenementy przebogatego pontyfikatu Papieża-Polaka. Ograniczymy się do sześciu kwestii.

Jan Paweł II z nieopisaną odwagą potraktował grzechy, które popełniał Kościół w swej rzekomej „posłudze na rzecz prawdy”: gwałtowne szerzenie wiary przez Kościół katolicki, a więc zbrodnie religijnych wojen i Świętej Inkwizycji. Następnie grzechy przeciwko jedności chrześcijan, nieusprawiedliwione ekskomuniki i rozdarcia Kościoła – schizmy. W kolejnym etapie chodziło o stosunek do Żydów, czyli o postawę Kościoła, który przez wieki ze spokojem patrzał na szerzenie się antysemityzmu. W tym punkcie Papieżowi wypomina się, iż w swym monumentalnym mea culpa proklamowanym w Bazylice św. Piotra zabrakło słów „Shoah” i „Holokaust”. W rejestrze ciężkich uchybień napiętnowanych przez Jana Pawła II są także grzechy Kościoła przeciwko prawu narodów, przeciwko pokojowi oraz przeciwko respektowi w stosunku do innych narodów i religii. Papież miał na myśli przede wszystkim wykroczenia w ewangelizacji Ameryki Łacińskiej i Afryki prowadzonej ogniem i mieczem. W kręgu papieskich potępień figurują również przestępstwa wobec kobiet. Jan Paweł II przyznaje, że wielu członków Kościoła kobietę poniżało. I wreszcie Papież prosi o przebaczenie za grzechy przeciwko sprawiedliwości społecznej.

W tym kontekście wymienić należy stanowisko Jana Pawła II wobec Marcina Lutra. Papież pisze dosłownie, iż w jego przypadku „wszyscy władowaliśmy na siebie winę”. Ojciec Święty nie zdjął wprawdzie z reformatora ekskomuniki, podkreślił jednak, iż uważa ją za bezprzedmiotową, ponieważ „każda ekskomunika wygasa ze śmiercią”.

Jan Paweł II jako pierwszy w historii Papież zaczął profesjonalnie stawiać na media. Jest pierwszym Papieżem, który odkrycie telewizji wprzągł do swej misji. Nie wiemy, jaki styl rozwinąłby jego poprzednik Jan Paweł I, ponieważ na Stolicy Piotrowej zasiadał tylko trzydzieści trzy dni. Natomiast o Pawle VI, Janie XXIII, a jeszcze bardziej o Piusie XII wiemy, że od mediów raczej stronili. Swe publiczne wystąpienia utrzymywali w granicach, niechętnie pozwalali się filmować, fotografować i wystawiać siebie wobec setek tysięcy oczu i uszu. Jan Paweł II stawał przed telewizyjnymi kamerami bez skrępowania. Jest pierwszym Papieżem, który wygenerował żywą więź z dziennikarzami. Krótko mówiąc, Karol Wojtyła stworzył Papieża mediów.

Andreas Englisch podkreśla, że nie wiemy, jaki sąd o Janie Pawle II wydadzą w przyszłości historycy. Pewne jest, że Papież-Polak znakomicie radził sobie z porządkiem panującym w byłym Związku Radzieckim i krajach satelickich. Być może jednak przyszłe pokolenia odmiennie będą interpretować załamanie się rosyjskiego imperium. Do tej pory trudno też osądzić, czy błędem było pewne osłabienie episkopatów w poszczególnych krajach i podejmowanie wszystkich ważnych decyzji w Rzymie. Nie jest wykluczone, iż liczne podróże-pielgrzymki Jana Pawła II wyeksponują całkiem inne rezultaty niż on sam się spodziewał? Czy masowe Msze święte były najwłaściwszą formą docierania do mas? Czy Kościół nie koncentruje się za bardzo na Papieżu?

W jednym pewnie się nie pomylimy. Jakkolwiek oceniać będzie się w przyszłości Jana Pawła II, papieskie przyznanie się do win Kościoła i publiczne wyznanie jego grzechów będzie zapewne uważane za największe osiągnięcie tego pontyfikatu. W tym także prośba o przebaczenie skierowana do narodu żydowskiego w marcu 2000 roku, w czasie pielgrzymki Ojca Świętego do Ziemi Świętej.

Ks. Alfons J. Skowronek (ur. 1928), teolog, emerytowany profesor Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie. Opublikował między innymi: Kim jest Jezus z Nazaretu?;Kościół w burzliwych czasach; Teologia w czasach kryzysu.

«« | « | 1 | 2 | » | »»

aktualna ocena |   |
głosujących |   |
Pobieranie.. Ocena | bardzo słabe | słabe | średnie | dobre | super |

Pobieranie... Pobieranie...

Reklama

Reklama

Reklama